Order Krzyża Wojskowego „Milito Pro Patria” – najwyższe odznaczenie wojskowe, przyznawane w Polsce za wyjątkowe czyny bojowe w czasie pokoju.
Przyznawany jest żołnierzom Sił Zbrojnych oraz osobom cywilnym za wybitne zasługi lub też czyny bojowe, połączone z wyjątkową odwagą i ofiarnością w działaniach przeciw terroryzmowi podczas użycia Sił Zbrojnych RP w kraju lub poza granicami państwa.
I – Krzyż Wielki
Kryteria nadawania :
dowódca jednostki wojskowej za nadzwyczajne czyny bojowe albo wybitną inicjatywę, połączoną z umiejętnym i skutecznym dowodzeniem operacją lub akcją bojową;
II – Krzyż Komandorski
Kryteria nadawania:
– dowódca jednostki wojskowej za umiejętne i skuteczne dowodzenie podczas operacji lub akcji bojowej,
– oficer za czyn zapewniający sukces operacji lub akcji bojowej,
– oficer sztabu za współpracę z dowódcą, jeżeli współpraca ta w sposób wybitny przyczynia się do sukcesu operacji lub akcji bojowej,
– podoficer lub szeregowiec posiadający już Krzyż Kawalerski za czyn wybitnego męstwa połączony z narażeniem życia;
III – Krzyż Kawalerski
Kryteria nadawania:
– dowódca lub inny żołnierz za śmiały czyn bojowy albo osobiste męstwo w akcji bojowej,
– osoba cywilna za okazanie niezwykłego męstwa i odwagi,
– jednostka wojskowa wybitnie zasłużona w bojach
Order nadaje i dekoracji insygniami dokonuje Prezydent RP z inicjatywy własnej lub na wniosek Prezesa Rady Ministrów (Premiera) lub Kapituły Orderu Krzyża Wojskowego.
Nazwą i wyglądem nawiązuje do ustanowionego w 1792 roku najstarszego i najwyższego polskiego odznaczenia – Orderu Wojennego Virtuti Militari. Dewiza Orderu Krzyża Wojskowego, przyjęta w łacińskiej wersji „Milito pro Patria”, oznacza „Walczę dla Ojczyzny”. Order Krzyża Wojskowego nadaje i wręcza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, z inicjatywy własnej lub na wniosek Prezesa Rady Ministrów albo Kapituły Orderu. To najwyższe wojskowe odznaczenie jest współczesnym odpowiednikiem Orderu Wojennego Virtuti Militari.
Geneza powstania Orderu
Misje wojskowe prowadzone w ramach Polskich Kontyngentów Wojskowych w Iraku i Afganistanie nie były kontyngentami, w jakich od ponad pół wieku brały udział Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej. W tych krajach nasi żołnierze uczestniczyli w działaniach typowo bojowych, w warunkach zagrażających ich życiu i zdrowiu. Niejednokrotnie dokonywali bohaterskich czynów, odnosili rany oraz ginęli. Na kanwie takich wydarzeń rozpoczęła się więc dyskusja, w jaki sposób uhonorować ich dowody męstwa, odwagi oraz poświęcenia.
Proponowano powrót do odznaczeń historycznych
Niestety, Order Wojenny Virtuti Militari, Krzyż Walecznych i Krzyż Zasługi z Mieczami zgodnie z obowiązującymi przepisami, są odznaczeniami nadanymi w czasie, kiedy nasz kraj jest w czasie wojny. Tymczasem – choć nasi żołnierze walczyli w warunkach wojennych – Polska była w czasie pokoju.
Postanowiono więc inaczej.
18 października 2006 r. z inicjatywy ustawodawczej Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego zmieniono ustawę z 1992 r. o orderach i odznaczeniach. Sejm i Senat, przez aklamację, przyjął nową ustawę i w ten sposób ustanowiono Order Krzyża Wojskowego (OKW).
Jest On „nagrodą za wybitne czyny bojowe połączone z wyjątkową ofiarnością i odwagą w czasie działań bojowych przeciwko aktom terroryzmu w kraju lub podczas użycia Sił Zbrojnych RP poza granicami państwa w czasie pokoju.” Obecnie uznaje się go za współczesne Virtuti Militari
Pierwsza Kapituła Orderu
Ustawa wprowadzająca Order Krzyża Wojskowego zakłada, że na jego czele oraz straży jego honoru stoi Kapituła. Składa się ona z Kanclerza oraz pięciu członków. Powoływana jest na pięć lat przez Prezydent RP spośród Kawalerów Orderu. Pierwszą Kapitułę Orderu Krzyża Wojskowego powołaną przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego 31 marca 2009 roku stanowili:
gen broni Bronisław Kwiatkowski – Kanclerz Kapituły Orderu;
sierż. szt. Zbigniew Siekierski – zastępca Kanclerza Kapituły Orderu;
mjr Adam Wiak – sekretarz Kapituły Orderu;
mjr Adam Zbigniew K. – członek Kapituły Orderu;
por. Tomasz Paweł Nowicki – członek Kapituły Orderu;
sierż. Łukasz Paweł S. – członek Kapituły Orderu.
Braterstwo Orderów
25 lutego 2010 r., w Belwederze, odbyło się spotkanie członków Kapituł Orderu Wojennego Virtuti Militari i Orderu Krzyża Wojskowego. Podczas wspólnego posiedzenia podpisany został akt braterstwa Kawalerów dwóch najwyższych polskich odznaczeń wojskowych.
Obecna Kapituła Orderu
W skład obecnej Kapituły Orderu Krzyża Wojskowego wchodzą:
gen. dyw. rez. Andrzej Reudowicz – Kanclerz Kapituły Orderu;
gen. bryg. dr Grzegorz Kaliciak – zastępca Kanclerza Kapituły Orderu;
płk Adam WIAK – Sekretarz Kapituły Orderu;
st. chor. szt. rez. Marek GÓRSKI – członek Kapituły Orderu;
st. chor. sztab. Piotr. H. – członek Kapituły Orderu; mjr pil. Tomasz NOWICKI – członek Kapituły Orderu.
Nadania Orderu.
Do chwili obecnej nadano 193 Orderów Krzyża Wojskowego, w tym 51 pośmiertnie.
Z podziałem na klasy Orderu:
63 klasy II (w tym 4 pośmiertnie);
130 klasy III (w tym 47 pośmiertnie);
nie nadano Orderu klasy I.